Kripto Varlıklar ve Dijital Deliller

Dijital materyal, Türk ceza dosyalarında çoğu kez ham veriden ziyade teknik raporlarda yer alan sonuç ve değerlendirmeler üzerinden gündeme gelir. Bir cüzdanın şüpheliye ait olduğu, bir mesajın belirli bir cihazdan gönderildiği veya işlem zincirinin belirli bir noktaya ulaştığı belirtilir. Bu sonuçların hangi yöntemle elde edildiği ve mevcut verinin gerçekte ne ölçüde destek sağladığı ayrıca incelenmelidir.

Bu inceleme iki ayrı soruyu gerektirir. Materyalin hukuka uygun biçimde elde edilip edilmediği ve güvenilir biçimde muhafaza edilip edilmediği usule ilişkindir; yetkilendirme kararının kapsamı ve işlemin icra şekli esas alınır. Materyalin ondan çıkarılan sonucu destekleyip desteklemediği ise delilin değerlendirilmesine ilişkindir. Elde etme işleminin usulüne uygun olması bu ikinci soruyu ortadan kaldırmaz. Örneğin bir cüzdan adresinin bir kişiyle ilişkilendirilmesi, o kişinin belirli bir anda o cüzdanı kontrol ettiği anlamına gelmez.

Cihazlarda ve kayıtlarda arama, kopyalama ve elkoyma Ceza Muhakemesi Kanununun 134'üncü maddesine tabidir. Bu madde, uygulamada zaman zaman kabul edilenden daha sınırlı bir yetki düzenler: elkoyma kural değil, başvurulacak son yoldur; şifre çözme ve kopyalama tamamlandığında cihazlar iade edilir; sistemdeki yedekten alınan bir kopya şüpheliye veya müdafiine verilir ve tutanağa geçirilir. Anayasa Mahkemesi 134'üncü maddeyi tümüyle iptal etmiştir; iptal kararı 25 Şubat 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu sayfanın güncellendiği tarihte madde yürürlüktedir. Bununla birlikte, planlanan Türk ceza muhakemesinde dijital delil: uygulamada CMK 134 başlıklı çalışmada, maddenin yerine geçecek düzenlemenin dikkate alınması gerekecektir.

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları, 2 Temmuz 2024 tarihinde yayımlanan 7518 sayılı Kanunla Sermaye Piyasası Kanunu kapsamına alınmış ve Sermaye Piyasası Kurulundan izin alma yükümlülüğüne tabi tutulmuştur. Düzenlemeye tabi kuruluşların kayıt tutma ve bu kayıtları sunma yükümlülükleri, hem iddia makamı hem de talep hâlinde savunma bakımından elde edilebilecek verilerin kapsamını etkiler.

Dosyanın cevaplaması gereken sorular

• Neyin, hangi karara dayanılarak elde edildiği ve işlemin kararın kapsamına uygun olup olmadığı

• İsnadın dayanağı: bir cüzdan, hesap veya cihaz ile müvekkil arasında kurulan bağlantı ve bu bağlantının ispatlamadığı hususlar

• Cihazların iadesinin talep edilmesi ve verilmemişse savunma kopyasının istenmesi

• Platform ve borsa kayıtlarının temini; sağlayıcının Türkiye dışında bulunması hâlinde adli yardımlaşma yoluna başvurulması

• Teknik incelemenin yaptırılması ve rapordaki bulgular ile yorumların birbirinden ayrılması

İlk incelemede üç belge belirleyicidir: arama veya elkoyma kararı, işlemi kayda geçiren tutanak ve esas alınan teknik rapor. İncelemenin kapsamı büyük ölçüde bu belgeler üzerinden belirlenir.

Konuya ilişkin analizleri inceleyin.