Aklama Suçu ve MASAK Tedbirleri

Bu alandaki dosyaların çoğu bir yakalama işlemiyle değil; bir ödemenin hesaba geçmemesi, bir hesabın kullanılamaz hâle gelmesi veya bankanın işlemin nedenini açıklayamamasıyla başlar.

Banka, kısıtlamanın nedenini açıklamaya yetkili olmayabilir. MASAK'a şüpheli işlem bildiriminde bulunulduğunun, yükümlü kuruluş tarafından müşteriye veya üçüncü kişilere açıklanması 5549 sayılı Kanun uyarınca yasaktır. Bu nedenle açıklama yapılmaması, işlemin hangi tedbire dayandığını tek başına göstermez. Söz konusu durum; şüpheli işlem bildirimi, MASAK'ın işlemi erteleme kararı, 128/A maddesi kapsamındaki ayrı bir bilişim sistemi tedbiri, kamu hukukuna dayalı bir elkoyma veya kuruluşun kendi risk kararı sonucu olabilir.

Türkiye'de suç gelirlerinin aklanmasıyla mücadele, Türk Ceza Kanununun 282'nci maddesinde düzenlenen suçun yanı sıra idari bir sistem üzerinden de yürütülür. Bu iki alanın birbirinden ayrılması gerekir. İdari mekanizmalar ilgili kişiye önceden bildirim yapılmadan işletilebilir ve henüz bir ceza soruşturması bulunmaksızın uzun süre devam edebilir. Bir işlem, MASAK tarafından analiz edilebilmesi amacıyla yedi iş günü süreyle ertelenebilir. Bu yetki, karşılıklılık şartıyla, yabancı bir mali istihbarat biriminin gerekçeli talebi üzerine de kullanılabilir; Türkiye'de başlatılmış bir soruşturmanın bulunması gerekmez.

Aklama suçuna ilişkin dosyalarda hesap, taşınmaz ve alacaklar üzerindeki elkoyma tedbiri doğrudan Ceza Muhakemesi Kanununun 128'inci maddesine dayanmaz. Aklama suçu, bu maddedeki sınırlı suç kataloğunda yer almaz. Tedbirin hukuki dayanağı 5549 sayılı Kanundur; bu Kanun, katalog suç şartı aranmaksızın 128'inci maddedeki usulün uygulanmasını öngörür. Bu atıf nedeniyle, hem suçun işlendiğine hem de malvarlığı değerlerinin suçla bağlantısına ilişkin somut delil şartları bu tedbirler bakımından da değerlendirilir. Olağan usulde değer tespit raporunun elkoyma kararından önce alınması ve üç ay içinde hazırlanması gerekir; bu süre özel sebeplerle iki ay uzatılabilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde Cumhuriyet savcısının verdiği karar bakımından farklı bir sıra izlenir: hâkim onayının ardından rapor üç ay içinde alınmazsa savcının kararı hükümsüz kalır. Türkiye'de MASAK Tedbirleri: Erteleme, Elkoyma ve Denetim başlıklı çalışma, bu sıralamayı ve tedbirlere karşı hangi aşamada başvuru yapılabileceğini ayrıntılı olarak ele almaktadır.

İncelenmesi gereken hususlar

• Hesaba veya varlığa fiilen ne yapıldığının ve hangi yetkiye dayanıldığının belirlenmesi

• Elkoyma kararının, 128'inci maddede aranan her iki şart ve değer tespit raporu yükümlülüğü yönünden incelenmesi

• Tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi taleplerinin hazırlanması ve ret kararlarına itiraz edilmesi

• 282'nci maddedeki suçun bağlı olduğu öncül suçun incelenmesi

• Bloke edilen malvarlığının hukuki durumu ve tedbirin kaldırılması için gereken işlemler konusunda yabancı meslektaşın veya yabancı mahkemenin bilgilendirilmesi

İlk incelemede gereken belgeler. Bankanın bildirimi, müvekkile tebliğ edilen kararlar ile hesap veya varlık bilgileri ilk incelemenin temelini oluşturur. Bu belgeler, uygulanan tedbirin hukuki dayanağının ve tabi olduğu sürenin belirlenmesine imkân verir.

Konuya ilişkin analizleri inceleyin.