Kanuni süreler
Olağan gözaltı süresi, yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez; bu süreye, kişinin en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu süre dâhil değildir ve bu süre de on iki saati geçemez. Toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı, gözaltı süresinin her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatılmasına yazılı olarak emir verebilir. Bunlar azami kanuni sürelerdir; gözaltının bu süreler boyunca devam etmesi gerektiği anlamına gelmez.
Kişi yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında, bir yakınına ya da kendisinin belirlediği bir kişiye gecikmeksizin haber verilir. Gözaltına alınan kişi yabancı ise, yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde durumu vatandaşı olduğu devletin konsolosluğuna bildirilir.
İdari gözetim farklı bir takvime tabidir. Sınır dışı etme kararı alınması amacıyla yakalanan kişi hakkında değerlendirme ve karar süresi kırk sekiz saati geçemez. Sınır dışı etme kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren yedi gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir. İdari gözetim kararına karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir; başvuru idari gözetimi kendiliğinden durdurmaz ve hâkim beş gün içinde karar verir.
Yakalama, gözaltı, tutuklama ve idari gözetim aynı şey değildir
Günlük kullanımda bu işlemlerin tümü “tutuklanma” olarak ifade edilebilmektedir. Oysa yakalama, gözaltı ve hâkim kararıyla verilen tutuklama birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Yabancı bir kişi ayrıca sınır dışı etme veya ülkeye giriş işlemleri kapsamında idari gözetim altında tutulabilir. Kişinin bulunduğu yer ve tabi olduğu hukuki statü, izlenebilecek yolu belirler.
Avukata erişim
Özgürlüğünden yoksun bırakılan kişi, avukatla görüşme talebinde bulunabilir. Öncelikle kişiyi tutan polis, jandarma, havalimanı veya adliye birimi belirlenmeli; ifade alma, savcılığa sevk veya mahkemeye çıkarılma işleminin planlanıp planlanmadığı öğrenilmelidir. İfade alınmışsa hangi dilde ve kimlerin katılımıyla alındığı da baştan kayda geçirilmelidir.
Yakınlara bildirim
Kişi yakalandığında, gözaltına alındığında veya gözaltı süresi uzatıldığında bir yakınına ya da belirlediği kişiye gecikmeksizin bildirim yapılması gerekir. Bu nedenle öncelikle resmî bildirimin yapılıp yapılmadığı ve hangi birim tarafından yapıldığı öğrenilmelidir.
Yabancılar için konsolosluk bildirimi
Yabancı bir kişi bakımından konsolosluk bildirimi, avukatla temsilden ayrı bir konudur. Kişinin uyruğu, birden fazla vatandaşlığının bulunup bulunmadığı ve hangi konsoloslukla temas kurulmasını istediği kayda geçirilmelidir. Konsolosluk görevlisi savunma avukatının yerini almaz; ancak iletişim ve pratik destek bakımından yardımcı olabilir.
Havalimanı, sınır kapısı ve idari gözetim
İstanbul Havalimanı'nda veya başka bir sınır kapısında öncelikle kişinin tabi olduğu işlemin hukuki niteliği belirlenmelidir. Kişi olağan gözaltında bulunabilir, bir ceza soruşturması kapsamında tutulabilir, sınır dışı etme veya ülkeye giriş işlemleri nedeniyle bekletilebilir ya da başka bir birime sevk edilmeyi bekliyor olabilir. Terminal, işlem yapan birim ve planlanan sevk yeri öğrenilmelidir. Ceza ve idari süreçler paralel yürüyebilir; ancak farklı makamlar tarafından ve farklı usullere göre karara bağlanır.
Yakalama INTERPOL kırmızı bülteni kaynaklıysa
Sınır kapısında veya havalimanında INTERPOL bildirimi nedeniyle yapılan bir yakalama, ayrı bir dizi hukuki sorunun incelenmesini gerektirir: uyarıya hangi kaydın neden olduğu, bunu bir iade talebinin izleyip izlemeyeceği ve Türkiye'de hangi tedbirin uygulandığı.
Ailenin toplaması gereken bilgiler
İletişime geçmeden önce mevcut bilgileri derleyin ve doğrulanmış bilgileri varsayımlardan ayırın.
01
Pasaport veya kimlik belgesindeki tam ad
02
Uyruk ve doğum tarihi
03
Varsa pasaport veya kimlik numarası
04
Son bilinen yer ve son temas saati
05
İşlem yapan polis, jandarma, havalimanı veya adliye birimi
06
Biliniyorsa isnat edilen suç veya bildirilen gerekçe
07
Varsa soruşturma veya dosya numarası
08
İfade alınıp alınmadığı, hangi dilde alındığı ve avukatın hazır bulunup bulunmadığı
Doğrudan iletişim
Kişi hâlen gözaltında veya gözetim altındaysa, kimliğini ve bulunduğu yeri belirlemeye yetecek bilgileri iletin. Doğrudan iletişim kurulmadan ayrıntılı dosya bilgisi göndermeyin.
Bu sayfa genel bilgilendirme amacı taşır. Uygulanacak usul; kişinin hukuki statüsüne, işlemi yürüten makama ve dosyanın özelliklerine göre değişir.